Музей :: ГУО "Средняя школа №205 г.Минска" "Средняя школа №205 г. Минска"
  • г.Минск, ул.Есенина 125
  • +375 17 243-03-27
  • sch205@minsk.edu.by

Музей

Упраўленне адукацыі, спорту і турызму адміністрацыі Маскоўскага раёна г. Мінска
Дзяржаўная ўстанова адукацыі “Сярэдняя школа № 205 г.Мінска”

Гісторыка-краязнаўчы музей “Спадчыны рысы непаўторныя” 

Ад прадзедаў спакон вякоў
Нам засталася спадчына…
Я.Купала

Кіраўнік школьнага музея: Ермашэвіч Антаніна Іванаўна, настаўнік беларускай мовы і літаратуры.

Школьны музей прапануе:
Экскурсіі: Заходзьце, госцейкі, у хату". " Беларускае адзенне" , "Ручнікі - ільняныя крылы"
Гутаркі: "Ткацтва і вышыўка на Беларусі", "Вечна жывое мастацтва", "Беларускі трапкач"

Без мінулага няма ні сучаснага, ні будучага. Мінулае - гэта пачатак. Сучаснае і будучае - працяг. Мінулае - гэта карані. Сучаснае - гэта само дрэва, а будучае - плод. І як дрэва і плод немагчымы без каранеў, так сучаснае і будучае немагчыма без мінулага, без памяці, без спадчыны.

Адкрыццё музея (здымкі)

Адкрыццё музея (навіны БТ)

Адкрыццё музея (навiны школы)

Здымкi ў музеi

Масленіца ў музеi (навiны школы)

Ўрачыстае прыняцце ў члены «БРСМ»
у музеі (навiны школы)

Экспазіцыi музея

  Каляды

На базе музея ў рамках цыкла, прысвечанага каляндарна-абрадавым святам, рэгулярна праходзяць “вусныя часопісы”, адной са старонак якога з’яўляецца тэтралізаваная пастаноўка элементаў абрада.

подробнее.../свернуть

Мэта: шырэй пазнаёміцца з даўнімі беларускімі традыцыямі, асаблі-васцямі каледавання, папулярызаваць нацыянальную культуру; развіваць уменне трымаць сябе перад аўдыторыяй ; выхоўваць павагу і любоў да народнай спадчыны , мовы беларусаў.

Месца правядзення: школьны музей.

Удзельнікі: выканаўцы – экскурсаводы; гледачы – наведвальнікі музея

 

 Настаўнік .”Ехала Каляда ў чырвоным вазочку , у чырвоным вазочку на сівым канёчку...”

   Каляды – беларускае народнае свята, традыцыя, якую мы павінны шанаваць, ведаць, каб маглі перадаць іншым. Сёння мы  і прысвячаем сваё свята Калядам. Адкуль пайшло гэта свята і што яно сабой уяўляе, раскажуць і пакажуць нам вучні.

Экскурсавод 1. Каляды ( ад лац.”календы” – назва першага дня кожнага месяца ў рымлян)- народнае зімовае свята,якое адзначалася з 24 снежня па 6 студзеня. Характэрны тры абрадавыя вячэры (куцці).

Экскурсавод 2. Паехала Каляда з канца ў канец!

На Каляды калядуйце!

Піць і есці не шкадуйце!

Шчадруйце, шаноўныя !

Жывіце год да ста так!

Хай едзе ў вашы двары

прыбытак і дастатак !

Экскурсавод 1. Добры вечар, шчодры вечар

Добрым людзям на здароўе!

 Экскурсавод 2.  У калядны шчодры вечар

Ўсім вам шчасця і здароўя.

Экскурсавод 1.  Вітаем вас, шаноўныя , на нашым свяце!

Шчыра запрашаем з намі калядаваці!

З’яўляецца калядны гурт і спявае:

Прыйшла Каляда калядуючы,

А за ёю дзеўкі шчадруючы...

А калядныя бліны ладныя,

А пшанічныя вельмі пышныя .

 

Калядоўшчык1.  Добры вечар, шчодры вечар!

Добры вечар таму, хто ў гэтым даму!

А людзей тут цераз край,

Хоць ты лыжкай мяшай.

Калядоўшчык 2.  А ці рады вы нам ?

Калі вы нам рады,

Мы вам да парады,

І ,я к кажуць нашы людзі,

Хай вам даспадобы будуць жарты, песні,

Бо без песні жыць няёмка,

Хоць ты трэсні.

Калядоўшчык 3. А без скрыпкі і дуды

Ходзяць ногі не туды,

А яшчэ ў прывітанне

Пажадаць мы вам хацелі...

Калядоўшчык 4. Каб ад нашага спаткання

Крышку вы памаладзелі,

Каб не ведалі вы злосці,

Каб жылі ў весялосці,

Вушы каб у вас не вялі,

Каб вы добра ўсе гулялі.

РАЗАМ. Ўсім ад краю і да краю

Шчасця і дабра жадаем.

Экскурсавод 1. А дзе ж самі гаспадары нашай гасцёўні?

Экскурсавод 2. А вось і гаспадары.

Гучыць песня ў выкананні калядоўшчыкаў

На новае лета хай родзіць жыта.

Шчодры вечар, багаты вечар!

Жыта табе, слаўны гаспадару,

Піва варыці, сынкаў жаніці,

Пасаг збіраці, дочак выдаваці.

Калядоўшчык 1. А мы ведаем , што ў пана гаспадара дачушка ёсць, а прыгажунечка!.. Нібы каліна красная.

Калядоўшчык 2. Выйдзі , Зосечка, павярніся , нам, калядоўшчыкам, пакланіся.

Гучыць песня ў выкананні калядоўшчыкаў.

А ў лузе, лузе каліна красна.

Святы вечар добрым людзям!( паўтараецца пасля кожнага радка)

Ой, ясней- красней Зосечка ў таты.

На двор хадзіла- ўвесь двор скрасіла.

У сені ўвайшла- сені заззялі.

У хату ўвайшла- паны  стаялі.

Паны стаялі, шапкі здымалі.

Шапкі здымалі, у яе пыталі:

Ці ты кнызёўна , ці каралеўна?

Я не князёўна, не каралеўна,

Таткава дачка красна панначка.

Мамчына дачка, як ягадка.

Мы ж цябе, красну, не зважаем

  І з калядою мы паздраўляем !

Калядоўшчык 3. Табе, Зосечка- прыгажунечка, песня спета, песня спета, ды насупраць лета,каб вялікая расла, ды  замуж пайшла, бацьку- матку вяселлем страсла...

  Калядны гурт становіцца паўкругам.

Калядоўшчык 4.

А ты, каза, не ляніся!

Туды- сюды павярніся,

Ножкамі пастукачы,

Рожкамі паляскачы.

Паскачы для народа,

Каб урадзіла жыта

Ў новым годзе многа.

А вы, людцы добрыя, не сядзіце,

Казу- весялушку ў карагод вазьміце.

Хто з казою патанцуе ,

Таму ў новым годзе пашанцуе .

  Каза і ўвесь гурт ідуць у натоўп, заводзяць карагод. Спяваецца песня.

Го-Го-Го, каза,

Го – го- го , шэра.

Дзе рожкі падзела?

- На соль праела.

- Лезь , каза, на печ,

Пакажы чапец.

- Лезь , каза, на кут,

 Пакажы хамут.

Каза валіцца і ляжыць як мёртвая.

Калядоўшчык 1.   Што ж гэта стала,

 Мая каза ўпала, ссохла, прапала.

 

Калядоўшчык 2. Ты ,каза- казіха,

Ўстань, развесяліся.

Ты расхадзіся.

Гаспадар ідзе,

Рэшата нясе,

Рэшата аўса,

Паверх каўбаса,

Тры кускі сала,

Каб каза ўстала.

Калядоўшчык 3. Не хоча каза ўставаць- трэба лякарства ёй даць: нацерці бок кійком, падняць батагом. Каза мая вучоная – кіем хрышчоная, прайшла ўсе навукі, ведае розныя штукі. А ну, закладай рогі ды падбірай ногі!

Каза падымаецца і ідзе да гурта.

Вядучы 1. На каляды варожаць. Варажба- гэта заўсёды таемнасць, надзея, спадзяванне. У кожнай вёсцы варажылі па- рознаму. Цягнулі з- пад ручніка саломінку. Калі доўгая, добрая будзе  саломінка- на ўраджай . Калі кароткая- добрая будзе бульба. І мы зараз паварожым.

Гульн “Яшчар”

 Дзеці становяцца ў круг, узяўшыся за рукі, водзяць карагод. Адзін хлопчык(яшчар) садзіцца пасярод круга. Усе ходзяць вакол яго і спяваюць:

Сядзіць, сядзіць Яшчар.

Гэй, нам, гэй!   (паўтараецца пасля кожнага радка)

У залатым крэсле,

У лясковым кусце.

Яшчар гарох точыць,

Жаніціся хочыць.

Экскурсаводы разам:

 

Яшчар- панок, аддай вянок.

Я ручкі, ножкі мазоліла,

Свайго вяночка не знасіла.

 Яшчар аддае вянок дзяўчыне, якая спадабалася. Можна  выбраць іншага хлопчыка Яшчарам, і гульня працягваецца.

Каза. Хто хоча пакаштаваць аладкі? Калі ласка! А патрэбна для гэтага ўсяго толькі адгадаць загадку! (Загадвае загадкі).

Сіта- не сіта , рукамі не віта, пража- не пража. Хто знае, той скажа. (Павуцінне.)

Без рук, без ног, а на дрэва ўзлез.(Хмель).

Круглы, тоўсты,абкручаны мільёнамі абручыкаў.( Клубок нітак).

Сам драўляны, а галава жалезная.(Малаток).

Які гасцінец нельга прапанаваць у падарунак?   (дарогу)

Хто адгадаў загадкі, той атрымаў аладкі.

 

Калядны гурт завяршае свята.

Калядоўшчык 1. З песняй шчыраю калядуем мы

У святую ноч пад шатром зімы.

Калядоўшчык 2. Мы прыйшлі да вас пажадаць дабра

Ад усёй душы, як сваім сябрам.

Калядоўшчык 3.  Няхай збудзецца, што жадаецца,

Што задумана- прыдбаецца.

Калядоўшчык 4. Каб прынёс год новы вам

Дабрабыт і плён,

Многа радасці, светлых дзён.

Каза. Дзякуем вам за добры прыём ,

Цераз лета і восень зноў к вам прыдзём!

Разам. Усяго вам добрага. Да сустэчы!

 


  Лекцыя-экскурсія “Серп – кармілец сям’і сялянскай”

Значнае месца ў музеі адведзена  прыладам сялянскага побыту, хатняму посуду, нацыянальнаму адзенню, ручнікам і  саматканым рэчам. У сувязі з гэтым мы распрацавалі цыкл лекцый, экскурсій аднаго экспаната.

подробнее.../свернуть

    На працягу 20 хвілін дзяўчынка-экскурсавод паказвае, як жалі сярпом, расказвае, чаму ад старога сярпа ніколі не пазбаўляліся і не дазвалялі з ім гуляць дзецям. Акрамя свайго прамога назначэння – быць сельскагаспадарчай прыладай працы, серп быў абавязковым атрыбутам некаторых народных абрадаў. Аб такім абрадзе нам расказала жыхарка вёскі Шчадрын Арцёмава Ганна Лявонаўна. Калі да маладой сваталіся і сваты дамовіліся аб вяселлі, у святліцу запрашалі нявесту, а самая старэйшая жанчына з сям’і прыносіла серп і абжынала ім з усіх бакоў стан нявесты , каб тая, калі стане маці, захавала стройную постаць.

     Героямі такіх экскурсій сталі таксама лапці, самавар, верацяно, гармонік і інш.


  Гiсторыя музея

Памяць у вышываных узорах

подробнее.../свернуть

24 кастрычніка 2015 ў сярэдняй школе № 205 Мінска прайшло ўрачыстае адкрыццё-прэзентацыя краязнаўчага музея “Спадчыны рысы непаўторныя”, у якім прадстаўлены не проста шырока распаўсюджаныя прадметы сялянскага побыту мінулых стагоддзяў, а сімвалы памяці пра тыя вёскі, што былі выселены пасля аварыі на ЧАЭС.
Гэты музей нездарма адкрыўся менавіта ў 205-й мінскай школе. Па-першае, яна размешчана ў сталічным мікрараёне Малінаўка, па-другое, менавіта ў гэты мікрараён пасля 1986 года былі пераселены жыхары найбольш пацярпелых ад аварыі на ЧАЭС беларускіх рэгіёнаў, па-трэцяе, у школе вучацца дзеці перасяленцаў, а па-чацвёртае, многія педагогі таксама з’яўляюцца выхадцамі з забруджаных рэгіёнаў, а каму як ні настаўнікам захоўваць памяць пра родны край. Прыкладна так у некалькіх словах можна расказаць перадгісторыю стварэння школьнага музея. Больш падрабязна пра музей паведаміла яго кіраўнік настаўніца беларускай мовы і літаратуры Антаніна Іванаўна Ермашэвіч.
— Кожны год у нашай школе праходзіць Тыдзень беларускай мовы і літаратуры. У 2006 годзе падчас тыдня разам з настаўніцай геаграфіі Людмілай Аляксандраўнай Жаўняровіч мы вырашылі наладзіць выставу, прысвечаную культуры і промыслам Беларусі, і прапанавалі вучням прынесці ў школу ганчарныя, бандарныя, ткацкія вырабы. Шчыра кажучы, мы не чакалі, што выстава будзе настолькі багатай. Пасля таго, як з ёй азнаёміліся настаўнікі, выстава пачала папаўняцца новымі прадметамі. Калегі прыносілі ў школу збаны, ручнікі, дзежкі, сарочкі, усё тое, што яны прывезлі ў Мінск падчас перасялення. Прадметы, прадстаўленыя на выставе, і сталі экспанатамі спачатку краязнаўчага кутка, а цяпер і краязнаўчага музея, — расказвае Антаніна Іванаўна.
Як адзначалася, галоўная адметнасць музейных прадметаў 205-й школы ў тым, што трапілі яны ў Мінск з Брагінскага, Чачэрскага, Нараўлянскага, Рэчыцкага раёнаў. Самымі першымі экспанатамі сталі саматканыя ручнікі. Антаніна Іванаўна вырашыла, што калі ёсць ручнікі, то павінны быць і тыя прадметы, пры дапамозе якіх яны ствараліся.
— На жаль, цалкам ткацкага станка нам знайсці не ўдалося, аднак некаторыя яго элементы прадстаўлены ў музеі. Гэта чаўнакі, верацёны. Акрамя тканых рэчаў, у нас захоўваюцца бандарныя, ганчарныя, кавальскія вырабы. Напрыклад, гэтую дзежку я прывезла з Чачэрскага раёна, з роднай вёскі Асінаўкі. Вёскі ўжо даўно няма, яна закапана, аднак памяць пра яе захоўвае вось гэтая дзежка. Рабіў дубовую дзежку мой прадзед. Вось гэтыя маслабойкі з Чачэрскага раёна музею падаравала настаўніца гісторыі Вольга Міхайлаўна Сіманенка. Аднак самымі каштоўнымі, як для мяне, з’яўляюцца прадметы, змешчаныя ў чырвоным куце. Вось гэтая ікона Божай Маці наша сямейная рэліквія. З ёй мяне маці аддавала замуж. А маме ікона дасталася ад бабулі. Упрыгожвае абраз вось такі незвычайны ручнік. У далёкім 1964 годзе яго вышывала бабуля настаўніцы рускай мовы і літаратуры Таццяны Васільеўны Аніскавец, калі выходзіла замуж за каханага чалавека. З таго часу ручнік вісеў толькі ў чырвоным куце і ў наш музей перадаваўся з умовай, каб і надалей упрыгожваў ікону. Усяго ў музеі захоўваецца 135 экспанатаў, — дзеліцца Антаніна Іванаўна.
Адкрыццё-прэзентацыя музея праходзіла адначасова з аповедам пра жыццё і творчасць Янкі Купалы і Якуба Коласа, 130-годдзе з дня нараджэння якіх, як вядома, сёлета шырока адзначаецца ў краіне. Вершы, песні суправаджаліся з загадкамі пра экспанаты. Спачатку гучала “Мой родны кут, як ты мне мілы…”, а потым “Стаіць сасна, на сасне лён, на льне жыта або Яна галодная — хата халодная, яна пад’ела — хата пацяплела”. Па словах Антаніны Іванаўны, адкрыццё музея нездарма было вырашана сумясціць з аповедам пра Купалу і Коласа. Прыкладна такія рэчы, што захоўваюцца ў музеі, суправаджалі дзіцячыя і юнацкія гады песняроў. Дзякуючы знаёмству з экспазіцыяй можна адчуць атмасферу, у якой выхоўваліся нашыя славутыя землякі.
Як плануецца, пасля адкрыцця музей стане выхаваўчым цэнтрам школы. Акрамя класных гадзін, экскурсій, тут будуць праводзіцца заняткі па гісторыі, геаграфіі, беларускай мове і літаратуры, падчас якіх настаўнікі будуць абавязкова расказваць вучням пра родны край іх бацькоў і сваю малую радзіму, тыя мясціны, памяць пра якія захоўваюць шматлікія ручнікі, дзежкі, маслабойкі.
Ігар ГРЭЧКА.


  Дэлегацыя з Італіі ў школьным музеі

26 лістапада 2016 года школьны музей наведала дэлегацыя з Італіі.

подробнее.../свернуть

У складзе дэлегацыі: загадчык эксперыментальнай педагагічнай лабараторыяй школы-горада Песталоцы Роберта Мілі; загадчык аддзела па працы з замежнымі студэнтамі Рэгіянальнага кіравання адукацыяй Тасканы Алесандра Папа; генеральны дырэктар Рэгіянальнага кіравання сярэдняй школьнай адукацыяй Тасканы Лаура Скоппетта.
У школьным музеі «Спадчыны рысы непаўторныя" юныя экскурсаводы пазнаёмілі гасцей з гісторыяй нашай краіны, цікавымі экспанатамі музея і ўручылі памятныя сувеніры.

Фотагалерэя